शेंगदाणा तेल, उत्तर भारतात ज्याला सामान्यतः "मूंगफली का तेल" आणि दक्षिणेकडील राज्यांमध्ये कडालाई एन्नई म्हणून ओळखले जाते, ते अनेक वर्षांपासून भारतीय पाककृतीचा एक मुख्य घटक आहे. कुरकुरीत भजी तळण्यापासून ते मसाला डोसा बनवण्यापर्यंत आणि डाळी तळण्यापर्यंत, हे शेंगदाणा तेल प्रत्येक भारतीय घरात सर्वात लोकप्रिय पर्याय आहे.
तथापि, बाजारात वेगवेगळ्या ब्रँड्सची रेलचेल असल्याने, तेलातील भेसळ हा लोकांमध्ये चिंतेचा विषय बनला आहे. पैसे वाचवण्यासाठी, काही अप्रामाणिक उत्पादक शुद्ध शेंगदाणा तेलामध्ये स्वस्त, अपायकारक तेले जसे की पामोलीन तेल, सरकीचे तेल किंवा अगदी धोकादायक खनिज तेले मिसळतात.
तुमच्या स्थानिक किराणा दुकानातून किंवा सुपरमार्केटमधून तुम्ही निवडत असलेली बाटली 100% शुद्ध असल्याची खात्री तुम्ही कशी कराल? यासाठी तुम्हाला कोणतीही मोठी विज्ञान पदवी घेण्याची गरज नाही. बाजारात आणि घरी शुद्ध शेंगदाणा तेल कसे ओळखावे यासाठी खाली एक सरळसोट मार्गदर्शक आहे.
रिफाइन्ड आणि कोल्ड-प्रेस्ड शेंगदाणा तेल: फरक जाणून घ्या
शुद्धता तपासण्यापूर्वी, शेंगदाणा तेलाचे दोन प्रकार समजून घेतल्यास तुम्हाला शेंगदाणा तेलाची शुद्धता सुरुवातीच्या टप्प्यावरच ओळखता येईल.
- रिफाइन्ड शेंगदाणा तेल: हे बियांपासून मिळवले जाते, जे प्रथम धुतले जातात आणि नंतर उच्च तापमानावर किंवा रासायनिक सॉल्व्हेंट्स वापरून ठेचले जातात. अशा प्रकारे, त्याचा रंग आणि वास सहसा काढून टाकला जातो. ते खूप हलके देखील होते.
- कोल्ड-प्रेस्ड / वुड-प्रेस्ड शेंगदाणा तेल (कच्ची घानी): हे पारंपरिकपणे लाकडी घाण्यांनी (घानी) बनवले जाते आणि ही पद्धत उष्णता आणि रसायने न मिसळता केली जाते. नैसर्गिक जीवनसत्त्वे पूर्णपणे जपली जातात, रंग गडद सोनेरी असतो आणि सुगंध भाजलेल्या शेंगदाण्याचा असतो. मुळात, पहिल्या वापरापासूनच तुम्ही त्याची शुद्धता समजू शकता.
तुमच्या लहान मुलांसाठी आरोग्यदायी स्वयंपाकाचे तेल शोधत आहात? शेंगदाणा तेल मुलांसाठी सुरक्षित आहे का? हे जाणून घेण्यासाठी आमचे मार्गदर्शक वाचा: त्याचे पौष्टिक फायदे आणि दैनंदिन उपयोग समजून घेण्यासाठी.
खरेदी करताना शुद्ध शेंगदाणा तेल ओळखण्याचे 4 सोपे मार्ग
जर तुम्ही गर्दीच्या बाजारात असाल आणि तेलाच्या बाटलीची गुणवत्ता तपासू शकत नसाल. तर तुम्ही केवळ तुमच्या डोळ्यांनी पॅकेजिंगचे निरीक्षण करून उत्पादन उच्च दर्जाचे आहे की नाही हे पटकन ठरवू शकता.
1. खरा रंग ओळखा
बाटली सुपरमार्केटच्या दिव्यांच्या प्रकाशात धरा. नैसर्गिकरित्या, शुद्ध, अनरिफाइन्ड शेंगदाणा तेलाचा रंग स्पष्ट, गडद सोनेरी-पिवळा ते गवतासारखा असतो. कधीकधी ते खालून किंचित गढूळ दिसेल, जे तेल शुद्ध आणि पौष्टिक आहे याचे एक चांगले चिन्ह आहे. बाटलीतील तेल पूर्णपणे पारदर्शक, पाण्यासारखे किंवा लालसर-तपकिरी रंगाचे दिसत असल्यास, ते जास्त प्रक्रिया केलेले असू शकते किंवा त्यात स्वस्त तेल मिसळलेले असू शकते.
2. मागील लेबल काळजीपूर्वक वाचा
बाटलीच्या तळाशी किंवा बाजूला दिलेले लेबल, ज्यात शुद्ध तेलासाठी शेंगदाणा तेल किंवा 100% शेंगदाणा तेल यांसारख्या घटकांची यादी दिलेली असते, ते पूर्णपणे वाचा. 'परवानगती ऑक्सिडंट्स', 'वाढलेली चव' किंवा बारीक अक्षरातील वनस्पती तेलांची यादी असलेल्या उत्पादनांची निवड करताना काळजी घ्या. यापासून दूर रहा.
3. खात्री करण्यासाठी गुणवत्ता प्रमाणपत्रे शोधा
नाव नसलेले, सुटे किंवा बिनब्रँडचे तेल खरेदी करू नका. योग्य दर्जाचे तेल पॅकिंगवर छापलेल्या भारतीय नियामक मंडळाच्या लोगोवरून ओळखता येते. एका ब्रँडेड तेलाच्या बाटलीवर, FSSAI (भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरण) लोगो वैध परवाना क्रमांकासह दिसेल. तसेच, तुम्ही AGMARK प्रमाणपत्रावर विश्वास ठेवू शकता कारण ते तेलाच्या कृषी शुद्धतेची हमी देते.
4. किमतीकडे लक्ष ठेवा
आपल्या सर्वांना अशा सौदे करायला आवडतात ज्यात आपल्याला आपल्या पैशांचा पुरेपूर फायदा मिळतो, परंतु शुद्धतेला एक किंमत असते. वास्तविक, शुद्ध शेंगदाणा तेल मोठ्या प्रमाणात शेंगदाण्यांपासून बनवले जाते. यामुळे, ते इतक्या कमी किमतीत तयार करणे जवळजवळ अशक्य आहे. म्हणून, जर एखादा ब्रँड त्याचे तेल बाजारातील सामान्य किमतीपेक्षा खूप कमी किमतीत विकत असेल, तर जास्त शक्यता आहे की तुम्हाला मिश्रित किंवा भेसळयुक्त उत्पादन विकले जात आहे.
शेंगदाणा तेल आणि हृदयाच्या आरोग्यातील संबंध समजून घेण्यासाठी आमचे मार्गदर्शक वाचा आणि शेंगदाणा तेल खराब कोलेस्टेरॉल कमी करू शकते का?
जलद तुलना: शुद्ध विरुद्ध भेसळयुक्त शेंगदाणा तेल
खऱ्या बाटली आणि संशयास्पद बाटलीतील फरक एका दृष्टिक्षेपात ओळखण्यासाठी येथे एक जलद संदर्भ सारणी दिली आहे:
| भौतिक वैशिष्ट्य | शुद्ध शेंगदाणा तेल (कोल्ड-प्रेस्ड) | भेसळयुक्त / स्वस्त मिश्रित तेल |
| रंग | गडद सोनेरी पिवळा, किंचित घट्ट किंवा गढूळ | पारदर्शक, पाण्यासारखा, किंवा लालसर-तपकिरी रंग |
| सुगंध | भाजलेल्या शेंगदाण्यांचा विशिष्ट, उबदार सुगंध | रसायनिक वास, दुर्गंधी, किंवा पूर्णपणे गंधहीन |
| त्वचेवरील पोत | गुळगुळीत, समृद्ध, आणि घासल्यावर नैसर्गिकरित्या शोषले जाते | अत्यंत चिकट, जड, किंवा एक कृत्रिम थर सोडते |
| गरम केल्यावर | शांतपणे जळते आणि स्वयंपाकघरात शेंगदाण्याचा सुगंध भरून टाकते | मोठ्याने कडकडते, फुटते आणि जाड, गुदमरणारा धूर निघतो |
तुमच्या स्वयंपाकघरात शेंगदाणा तेलाची शुद्धता तपासण्यासाठी सोप्या चाचण्या
शेंगदाणा तेल शुद्ध आहे की नाही हे तपासण्यासाठी तुम्ही काही सोप्या चाचण्या करू शकता. या चाचण्यांची शिफारस अन्न तज्ञांकडूनही केली जाते. शिवाय, या चाचण्या कोणत्याही घरात करण्यासाठी पूर्णपणे सुरक्षित आहेत.
रेफ्रिजरेटर चाचणी (सर्वात सोपी थंड चाचणी)
शुद्ध शेंगदाणा तेलामध्ये मोनोअनसॅचुरेटेड फॅट्सचे प्रमाण खूप जास्त असते, जे आरोग्यासाठी चांगले असतात आणि जे नैसर्गिकरित्या थंड तापमानाला प्रतिसाद देतात.
- आपण पहिली गोष्ट करणार आहोत ती म्हणजे तुम्ही खरेदी केलेल्या तेलाचे सुमारे 4-5 चमचे एका लहान काचेच्या ग्लासमध्ये किंवा डब्यात घ्या.
- नंतर हा डबा तुमच्या किचनमधील रेफ्रिजरेटरमध्ये (फ्रीजिंग विभागात नाही) सुमारे 2 ते 3 तासांसाठी ठेवा.
- त्यानंतर काळजीपूर्वक पहा, कारण बदल होणार आहे. 100% तेल हळूहळू बदलून घट्ट होईल, नंतर ते अर्ध-घन होईल किंवा अगदी खूप मऊ पांढरे फ्लेक्स तयार करेल.
- जर तेल अजूनही पूर्णपणे पातळ, स्वच्छ आणि पाण्यासारखे असेल, तर त्यात गोठत नसलेल्या तेलांची खूप जास्त भेसळ केली आहे.
हथेली घासून चाचणी
वास्तविक कोल्ड-प्रेस्ड तेल रासायनिक डिओडोरायझेशन प्रक्रियेतून जात नाही, त्यामुळे त्याचे नैसर्गिक सुगंध तापमान किंचित वाढल्यावरही पटकन सक्रिय होतात.
उत्पादनाचे काही थेंब तुमच्या हातात घ्या, नंतर 10 ते 15 सेकंद तुमचे हात एकमेकांवर घासा. घासल्यामुळे निर्माण होणाऱ्या उष्णतेमुळे ताजे शेंगदाण्यांचा आनंददायी, तोंडाला पाणी आणणारा सुगंध लगेच येईल. दुसरीकडे, गंधहीन, धातूसारखा वास किंवा तेलकट, चिकट भावना हे भेसळीचे लक्षण आहे.
जर तुम्ही क्लासिक पोह्याला एक अनोखा आणि चवदार ट्विस्ट शोधत असाल, तर आमची शेंगदाणा तेलासह महाराष्ट्रीयन स्टाइल पोह्याची रेसिपी नक्की वाचा—पूर्ण लेख येथे आहे.
हळूवार गरम करणे आणि फेस तपासणे
एका लहान पॅनमध्ये दोन चमचे तेल घेऊन मंद आचेवर हळूवार गरम करा.
- शुद्ध परिणाम: तेल हळूवारपणे चमकू लागेल आणि तुमच्या स्वयंपाकघरात शेंगदाण्याचा सुगंध पसरेल. नैसर्गिक प्रथिनांच्या प्रमाणामुळे, शुद्ध अनरिफाइन्ड तेलाला खूप सौम्य आणि क्षणिक फेस येऊ शकतो, जो लगेच शांत होतो.
- भेसळीचे चिन्ह: जर तेल अचानक जोराने आवाज करू लागले किंवा कडकडू लागले आणि धूर येऊ लागला, तर हे सूचित करते की त्यात उच्च पातळीचे रासायनिक पदार्थ मिसळले आहेत किंवा तेलात लपलेली आर्द्रता आहे.
तुमच्या कुटुंबाच्या आरोग्याचे रक्षण करण्यातील एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे कढईसारख्या रोजच्या खाद्यपदार्थांच्या घटकांबद्दल जागरूक असणे. शुद्ध शेंगदाणा तेल हे हृदयासाठी आरोग्यदायी चरबी आणि शक्तिशाली अँटिऑक्सिडंट्सचा उत्तम स्रोत आहे, परंतु जर तेच तेल भेसळयुक्त असेल, तर ते सर्व चांगुलपणा पूर्णपणे हिरावून घेऊ शकते.
प्रशिक्षणाद्वारे तुमची इंद्रिये विकसित करा आणि तुम्ही अस्सल शेंगदाणा तेल ओळखू शकाल. ते फिकट रंगाचे असते आणि त्याचा सुगंध छान भाजलेला असतो, ज्यामुळे तुम्हाला तुमच्या खरेदीच्या निर्णयाला पाठिंबा देण्यासाठी एक मजबूत कारण मिळेल. स्वयंपाकघरात हे छोटे प्रयोग करण्याची सवय लावा, संशयास्पदरीत्या कमी किमतीत खरेदी करणे टाळा आणि तुमच्या कुटुंबाच्या आरोग्यासाठी नेहमी पौष्टिक जेवण निवडा.