शेंगदाणा तेल, ज्याला भुईमूग तेल देखील म्हणतात, ते शेंगदाणे दाबून काढले जाते. पाककृतींमध्ये त्याचा उपयोग केल्यामुळे भारत, चीन, नायजेरिया आणि युनायटेड स्टेट्समध्ये ते तितकेच लोकप्रिय आहे. भारतात, ते सामान्यतः घरी तळण्यासाठी, भाज्या शिजवण्यासाठी आणि मिठाई बनवण्यासाठी वापरले जाते. त्याला तटस्थ चव आणि उच्च स्मोक पॉईंट असतो. ही दोन वैशिष्ट्ये भारतीय गृहिणी ते पसंत करण्याची मुख्य कारणे आहेत. मूळतः दक्षिण अमेरिकेतून आलेले हे तेल व्यापाराद्वारे जगाच्या इतर भागांमध्ये पोहोचले. आज, शुद्ध आणि कोल्ड-प्रेस्ड दोन्ही प्रकारचे तेल भारतात खूप लोकप्रिय आहेत. पण कोल्ड-प्रेस्ड तेल त्याहूनही चांगले आहे. ते उष्णता किंवा रसायनांशिवाय बनवले जात असल्यामुळे त्यात अधिक पोषक तत्वे टिकून राहतात. अनेक लोक ते त्वचा आणि केसांनाही लावतात. आता, हे तेल तुमच्या आरोग्यासाठी कसे फायदेशीर आहे ते पाहूया.
शेंगदाणा तेलाचे पौष्टिक तथ्य
शेंगदाणा तेलामध्ये तुमच्या शरीराला आवश्यक असलेली अनेक पोषक तत्वे असतात. १०० ग्रॅम तेलात तुम्हाला मिळते:
- ८८४ कॅलरीज
- १०० ग्रॅम फॅट
- १७ ग्रॅम सॅच्युरेटेड फॅट
- ४६ ग्रॅम मोनोअनसॅच्युरेटेड फॅट
- ३२ ग्रॅम पॉलीअनसॅच्युरेटेड फॅट
- १५.७ मिग्रॅ व्हिटॅमिन ई
- २०६ मिग्रॅ फायटोस्टेरॉल्स
- ३२ ग्रॅम ओमेगा-६ फॅटी ॲसिड्स
यात मुख्यतः निरोगी फॅट्स असतात. व्हिटॅमिन ई तुमच्या पेशींसाठी ढाल म्हणून काम करते. फायटोस्टेरॉल्स खराब कोलेस्ट्रॉलला तुमच्या रक्तप्रवाहात प्रवेश करण्यापासून रोखतात. ओमेगा-६ फॅटी ॲसिड्स शरीरातील अनेक उपयुक्त क्रियांचे समन्वय साधतात.
शेंगदाणा तेल खराब फॅटची जागा चांगल्या फॅटने घेते, म्हणूनच शरीर अधिक चांगले कार्य करते. माझे आरोग्य तज्ञ देखील हे तेल स्वयंपाकासाठी वापरण्याचा सल्ला देतात.
शेंगदाणा तेल आरोग्यासाठी चांगले आहे का?
कोणतीही गोष्ट मर्यादेबाहेर गेल्यास सुरक्षित नसते. त्याचप्रमाणे, शेंगदाणा तेल प्रमाणात वापरल्यास खूप चांगले आहे, परंतु प्रमाण सामान्य मर्यादेपेक्षा जास्त झाल्यास ते तुमच्या शरीराला हानी पोहोचवू शकते. हे तेल हृदयासाठी खूप चांगले आहे; ते रोगप्रतिकारशक्ती, त्वचा आणि केसांच्या सुधारणेस मदत करते, मेंदूचे संरक्षण करते आणि निरोगी वजन राखण्यास मदत करते. सांधेदुखीमध्ये आधार देणारा घटक हे प्रमुख कारण आहे की बहुतेक लोक इतर स्वयंपाकाच्या तेलांपेक्षा शेंगदाणा तेल पसंत करतात.
शेंगदाणा तेल हृदयाच्या आरोग्यास आधार देते
भारतात हृदयरोगांचे प्रमाण वाढत आहे. बहुतेक स्वयंपाकाच्या तेलांमध्ये अस्वास्थ्यकर फॅट्स असतात, ज्यामुळे अनेक हृदयरोगांना आमंत्रण मिळते. सॅच्युरेटेड बटर आणि तूप खराब कोलेस्ट्रॉलला हातभार लावतात, ज्यामुळे रक्तवाहिन्या ब्लॉक होतात आणि हृदयविकाराचा झटका येतो.
शेंगदाणा तेलामध्ये मोनोअनसॅच्युरेटेड फॅट असते जे खराब कोलेस्ट्रॉल कमी करते आणि चांगले कोलेस्ट्रॉल वाढवते. यामुळे हृदय मजबूत राहते आणि रक्तप्रवाह सुरळीत होतो.
एका अभ्यासानुसार, निकृष्ट दर्जाच्या फॅटची जागा चांगल्या फॅटने घेतल्यास हृदयविकारांचा धोका १९% कमी होतो. याचा अर्थ असा की, फक्त चांगल्या फॅट्सकडे वळल्यास पाचपैकी जवळजवळ एक हृदयविकार टाळता येऊ शकतो. शेंगदाणा तेलातील फायटोस्टेरॉल्स काही कोलेस्ट्रॉलला तुमच्या रक्तात प्रवेश करण्यापासून देखील रोखतात, ज्यामुळे तुमच्या धमन्या स्वच्छ राहतात.
शेंगदाणा तेल रक्तातील साखर नियंत्रित करण्यास मदत करते
शेंगदाणा तेल रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित करण्यास देखील मदत करू शकते. त्यातील निरोगी फॅट्स तुमच्या शरीराला इन्सुलिनला अधिक चांगला प्रतिसाद देण्यास मदत करतात. यामुळे साखरेची पातळी स्थिर राहते.
संशोधनाने असे सुचवले आहे की मोनोअनसॅच्युरेटेड फॅट्सचे सेवन रक्तातील साखरेचे नियंत्रण आणखी वाढवते. जास्त कर्बोदके असलेले जेवण रक्तातील साखर मोठ्या प्रमाणात वाढवते, परंतु शेंगदाणा तेल ती वाढ होऊ देत नाही. हे तेल मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी किंवा धोका असलेल्या व्यक्तींसाठी खूप चांगले आहे. रक्तातील साखर कमी झाल्यास तुम्हाला झोप येऊ शकते.
जेव्हा तुम्ही फक्त १०० ग्रॅम भुईमूग तेल घेता, तेव्हा तुम्हाला व्हिटॅमिन ई ची जवळजवळ पूर्ण दैनंदिन गरज मिळते. यामुळे तुमची त्वचा मऊ राहते. हे सुरकुत्या कमी करण्यास देखील मदत करते. याहूनही चांगले, ते तुमच्या त्वचेला सूर्यप्रकाशाच्या नुकसानीपासून वाचवते.
ते रोगप्रतिकारशक्ती आणि त्वचा मजबूत करते
भुईमूग तेल तुमच्या शरीरासाठी खूप काही करते. ते तुम्हाला व्हिटॅमिन ई देते, जे खूप महत्वाचे आहे. हे जीवनसत्व तुमच्या पेशींना सुरक्षित ठेवण्यास मदत करते. ते तुमच्या त्वचेला ताजे आणि निरोगी ठेवते. ते तुमची रोगप्रतिकारशक्ती देखील मजबूत करते.
फक्त १०० ग्रॅम भुईमूग तेल व्हिटॅमिन ई ची दैनंदिन गरज पूर्ण करू शकते. यामुळे तुमची त्वचा मऊ राहते. हे सुरकुत्या कमी करण्यास देखील मदत करू शकते. ते तुमच्या त्वचेला सूर्यप्रकाशाच्या नुकसानीपासून देखील वाचवते.
तुमची रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत झाल्यावर, तुम्ही सर्दी आणि इतर सामान्य आजारांशी अधिक सहजपणे लढू शकता. याचा अर्थ असा की तुम्हाला अधिक वेळा चांगले वाटते.
याहूनही अधिक. जर तुम्ही नियमितपणे भुईमूग तेल वापरले, तर ते तुमच्या जखमा लवकर भरण्यास मदत करू शकते. ते तुमच्या त्वचेला तरुण आणि गुळगुळीत ठेवते.
शेंगदाणा तेल केसांच्या आरोग्यास प्रोत्साहन देते
अनेक लोक शेंगदाणा तेल थेट केसांना लावतात. त्यातील व्हिटॅमिन ई तुमच्या टाळूमध्ये रक्तप्रवाह सुधारते. यामुळे तुमच्या केसांची मुळे मजबूत होतात.
भुईमूग तेलामध्ये अनेक खनिजे असतात. त्यापैकी एक ओमेगा-६ फॅटी ॲसिड्स आहे. हे तुमच्या केसांचे संरक्षण करण्यास मदत करतात. ते केसांना कोरडे होण्यापासून आणि कोंडा होण्यापासून थांबवतात. जर तुम्ही हे तेल केसांना नियमितपणे वापरले, तर ते केस गळणे कमी करण्यास मदत करू शकते. ते कोंडा कमी करण्यास आणि केसांना चमकदार बनवण्यास देखील मदत करते.
तुम्ही या तेलाने स्वतःला एक छान डोके मसाज देखील देऊ शकता. ते खूप आरामदायी वाटते. मसाज केल्यानंतर, तुम्हाला कदाचित चांगली झोप देखील लागेल. जेव्हा तुम्हाला चांगली झोप येते, तेव्हा तुमचे केस आणखी निरोगी होतात.
शेंगदाणा तेल फ्री रॅडिकल्सशी लढते
दररोज, तुमचे शरीर फ्री रॅडिकल्स नावाच्या वाईट कणांशी लढते. हे तुमच्या पेशींना हानी पोहोचवू शकतात. कालांतराने, यामुळे कर्करोग, वृद्धत्व किंवा मेंदूचे आजार होऊ शकतात.
भुईमूग तेलात व्हिटॅमिन ई आणि रेझवेराट्रोल असते. हे शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट्स आहेत. ते फ्री रॅडिकल्सशी लढतात आणि तुमच्या शरीराचे संरक्षण करतात.
काही अभ्यासात असेही म्हटले आहे की रेझवेराट्रोल काही कर्करोगांचा धोका कमी करण्यास मदत करू शकते, जसे की कोलन कर्करोग आणि स्तनाचा कर्करोग. ते मेंदूच्या पेशींचे संरक्षक असू शकते, ज्यामुळे वृद्धापकाळात होणाऱ्या स्मरणशक्तीच्या समस्या कमी होतात.
यात असलेले आरोग्याचे फायदे दररोज वापरल्यास काही गंभीर आरोग्य समस्या दूर ठेवण्यास मदत करू शकतात.
ते मेंदूच्या कार्याला समर्थन देते
कोणत्याही निरोगी कार्यासाठी मेंदूला चांगल्या फॅट्सची आवश्यकता असते. शेंगदाणा तेलामध्ये ओमेगा-६ फॅट्स आणि व्हिटॅमिन ई आढळतात, जे मेंदूच्या आरोग्याला प्रोत्साहन देतात. जर आपण संशोधनाकडे पाहिले, तर ते आपल्याला सांगते की ज्या लोकांना व्हिटॅमिन ई चे डोस मिळतात त्यांना वृद्धत्वासह चांगली स्मरणशक्ती टिकून राहते. ही पोषक तत्वे मेंदूच्या पेशींना निरोगी ठेवण्यासाठी आणि मेंदूचे कार्य सुधारण्यासाठी देखील कार्य करतात. जर तुम्ही हे तेल नियमितपणे वापरले, तर ते तुम्हाला वृद्धावस्थेतही संज्ञानात्मकदृष्ट्या तीक्ष्ण आणि शारीरिकदृष्ट्या तंदुरुस्त ठेवेल.
शेंगदाणा तेल वजन नियंत्रणात मदत करते
शेंगदाणा तेल, त्याच्या फॅटी स्वभावामुळे असूनही, योग्यरित्या वापरल्यास वजन राखण्यास मदत करू शकते. त्यात निरोगी फॅट्स असतात ज्यामुळे पोट भरल्याची भावना येते. त्यामुळे तुम्ही नंतर कमी अन्न खाता. एका अभ्यासात, ज्या लोकांनी या तेलातील सारख्या चांगल्या फॅट्स खाल्ले, त्यांचे वजन जास्त कमी झाले. त्यांचे चयापचय देखील चांगले होते. त्यामुळे, जर तुम्ही संतुलित आहार घेतला आणि तुमच्या भागांवर नियंत्रण ठेवले, तर हे तेल तुम्हाला वजन कमी करण्यास देखील मदत करू शकते.
ते सांधेदुखी कमी करते
वाढत्या वयानुसार सांधेदुखी अधिक सामान्य होते. शेंगदाणा तेलात नैसर्गिक घटक असतात जे तुमच्या सांध्यातील सूज आणि वेदना कमी करतात. काही लोक वेदनेतून त्वरित आराम मिळवण्यासाठी ते विशिष्ट भागांवर लावतात. जर तुम्हाला संधिवात किंवा ताठरपणाचा त्रास होत असेल तर हे कदाचित मदत करेल. या तेलाने मसाज आणि आहार घेतल्यास वेदना कमी होण्यास आणि हालचाल वाढण्यास मदत होऊ शकते.
तुम्ही किती वापरले पाहिजे?
त्याचे फायदे मिळवण्यासाठी तुम्हाला जास्त गरज नाही. स्वयंपाकासाठी दररोज एक किंवा दोन चमचे पुरेसे आहेत. सर्वोत्तम पोषक तत्वासाठी कोल्ड-प्रेस्ड किंवा फिल्टर केलेले तेल निवडा. तळण्यासाठी तेल अनेक वेळा पुन्हा वापरणे टाळा. ते ताजे ठेवण्यासाठी नेहमी थंड, गडद ठिकाणी साठवा.
सारांश
शेंगदाणा तेल हे फक्त स्वयंपाकाचे तेल नाही. ते तुमच्या शरीराला अनेक पोषक तत्वे देते जे तुमचे हृदय, मेंदू, त्वचा आणि बरेच काही संरक्षित करतात. योग्य प्रमाणात भुईमूग तेलाचा दररोज वापर करणे खूप फायदेशीर ठरू शकते. भारतीय लोक ते आरोग्यासाठी आणि चवीसाठी स्वयंपाकात वापरतात.